ΑΘΗΝΑ – ΣΑΜΑΡΚΑΝΔΗ

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΙΟΥ

ΤΟΥΡΚΙΑ – ΣΤΙΣ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ
   Πρώτη η Τουρκία προσφέρει τους δρόμους της για το μεταξένιο ταξίδι μου προς την μακρινή Ανατολή. Πρώτο προορισμός η Άγκυρα. Επίσκεψη στο Καινούριο Τζαμί (Yeni Mosque), τον «ομφάλιο λώρο» πιστών και Θεού στην Άγκυρα, και στο επιβλητικό μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ.
   Αναχώρηση προς τα βορειοανατολικά. ΗΚΤΜ καταπίνει ακούραστα τα χιλιόμετρα της διαδρομής, με προορισμό τα σύνορα της Γεωργίας, στον Εύξεινο Πόντο. Τα μεγάλα αστικά κέντρα της διαδρομής έλκουν την καταγωγή τους απευθείας από τις αρχαίες ελληνικές αποικίες: Samsun (Σαμψούντα),Giresun (Κερασούντα), Tirebolu (Τρίπολη),Τrabzon (Τραπεζούντα). Για πολλούς συμπατριώτες μου, ένα ταξίδι στις περιοχές του Εύξεινου Πόντου (και ειδικότερα στα τουρκικά παράλια) αντιπροσωπεύει ένα προσκύνημα στην αλησμόνητη γη των πατεράδων τους…

ΓΕΩΡΓΙΑ – ΣΤΗΝ ΚΟΛΧΙΔΑ ΤΩΝ ΑΡΓΟΝΑΥΤΩΝ
     Αρχικός προορισμός ο Βαθύς Λιμήν, το Batumi (Μπατούμι) της Γεωργίας, που καθρεπτίζεται στα νερά του Εύξεινου Πόντου, μόλις"16 χλμ." ανατολικά της συνοριακής γραμμής.
   Μετά το Μπατούμι η Τιφλίδα,390 χλμ. ανατολικά. Μια χαμηλή, γόνιμη πεδιάδα που εκτείνεται στα βόρεια και βορειοανατολικά του Μπατούμι (αυτή η εύφορη περιοχή της Βορειοδυτικής Γεωργίας αντιστοιχεί στη μυθική Κολχίδα της Αργοναυτικής εκστρατείας) προσφέρεται να φιλοξενήσει την πορεία μου προς την πρωτεύουσα της χώρας. Στο δρόμο μου βρίσκεται και η κωμόπολη Γκόρι, η γενέτειρα του Ιωσήφ Βησσαρίονοβιτς Στάλιν, που γεννήθηκε εδώ το 1879.
    Η Τιφλίδα, απρόσμενα γοητευτική, με κρυφές χάρες και ελκυστικές παραστάσεις, κερδίζει αμέσως μια θέση στην καρδιά μου. Οι αρχιτεκτονικές μνημειακές μαρτυρίες της πόλης βρίσκονταν κατά μήκος της κεντρικής λεωφόρου Rustaveli.

ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ – Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ
    Το ασφάλτινο χαλί που τρέχει κάτω από τους τροχούς της ΚΤΜ έχει τα μαύρα του τα χάλια, κυριολεκτικά! Ο κεντρικός οδικός άξονας που συνδέει την Τιφλίδα με την πρωτεύουσα του γειτονικού Αζερμπαϊτζάν Μπακού παρουσιάζει σ’ όλο του το μήκος μια άθλια εικόνα. Ταπεινοί οικισμοί παρεμβάλλονται στη διαδρομή μου, αντανακλώντας μια ατμόσφαιρα μιζέριας και εγκατάλειψης.
    Το Μπακού, στις όχθες της Κασπίας Θάλασσας, κατοικούν σήμερα περίπου 1.827.500 ψυχές, και είναι μια πόλη που παρουσιάζει ποικίλο ενδιαφέρον. Κατά τη παραμονή μου στη γενέτειρα του διάσημου σκακιστή Γκάρι Κασπάροβ έρχομαι σε επαφή με την ελληνική κοινότητα «Αργώ», που αριθμεί περί τους 500 ομογενείς.
   Για να μεταβώ από το Αζερμπαϊτζάν στο Τουρκμενιστάν, διέσχισα την Κασπία θάλασσα με ένα σαπιοκάραβο. Οι συνθήκες εν πλω, από το Μπακού στο απέναντι λιμάνι του Τουρκμέμπασι, είναι επιεικώς απαράδεκτες. Για περίπου 16 ώρες που διαρκεί το υδάτινο ταξίδι, αγναντεύω τον επίπεδο ορίζοντα της μεγαλύτερης λίμνης του κόσμου. Κασπία Θάλασσα! Στα υδάτινα σωθικά της κρύβεται όλη η ενέργεια του κόσμου: φυσικό αέριο και πετρέλαιο.

ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤΑΝ – ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ
   Καινούρια οικοδέσποινα-χώρα, το Τουρκμενιστάν. Γραφειοκρατικές διατυπώσεις, χαρτιά, έλεγχοι και αρκετή υπομονή. Τρεις ώρες μετά, ακόμα μια συνοριακή σφραγίδα εισόδου κοσμεί το διαβατήριά μου. Τι θα καταγράψουν εδώ τα κύτταρα της μνήμης μου; Μεγάλα παιχνίδια, σοβιετικές μνήμες, καυτή άμμο και ξεχασμένες πολιτείες.
   Από τις όχθες της Κασπίας, μια στενή κακοσυντηρημένη ασφάλτινη λωρίδα αυλακώνει την άγονη γη του Τουρκμενιστάν και οδηγεί τη ΚΤΜ προς την πρωτεύουσα Ασχαμπάντ, 620 χλμ. ακόμα πιο ανατολικά. Ένα εκτεταμένο καφεκίτρινο κενό απλώνεται μπροστά μου. Αγωνία και απορία για τα μελλοντικά χιλιόμετρα.. Εδώ πρωταγωνιστεί η αδυσώπητη κεντροασιατική έρημος Karakum.
   Η  αμφιλεγόμενη αισθητική της πρωτεύουσας Ασχαμπάντ αντανακλά το όραμα και τις προσωπικές επιταγές του πρώην προέδρου της χώρας Νιγιάζοφ. Παράλληλα, δεν μπορώ να παραβλέψω τους ισχυρούς δεσμούς αίματος μεταξύ Τουρκμενιστάν και Τουρκίας. Είναι ορατοί παντού, σε κάθε γωνιά της πόλης! Δεσμοί πολιτικοί, οικονομικοί, θρησκευτικοί.
   Άφιξη στην πόλη Μαρί, την αρχαία Μερβ, την Αλεξάνδρεια την Μαργιανή. Με καταγεγραμμένα 5.000 χλμ. από την αρχή του οδοιπορικού, σηκώνω τα μανίκια και πιάνω δουλειά: αλλαγή λαδιών, καθάρισμα φίλτρου αέρος, συμπλήρωμα αντιψυκτικού υγρού, έλεγχος μπαταρίας, πίεση ελαστικών!
   Μέσα στην αγκαλιά της ερήμου, αντικρίζω την αρχαία Μερβ. Μεγάλη η έκταση του αρχαιολογικού χώρου, περίπου 100 τετρ. χλμ. Ελάχιστα τα διάσπαρτα, μισογκρεμισμένα πλινθόκτιστα μνημεία, που αναφέρονται στο μεσαιωνικό της κυρίως παρελθόν.

ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ – ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΑΠΌ ΜΕΤΑΞΙ
   Ξεπερνώντας το υδάτινο εμπόδιο του ποταμού Αμού Νταρία, τον Ώξο των αλεξανδρινών χρόνων, περνώ σε άλλη συνοριακή διάσταση. Προορισμός η πόλη Μπουχάρα, 90 χλμ. μακριά από την συνοριακή γραμμή.
   Πως να περιγράψω τους σπάνιους αρχιτεκτονικούς θησαυρούς της αιώνιας Μπουχάρα; Ο πανύψηλος μιναρές Καλάν, η περίτεχνα διακοσμημένη ιερατική σχολή Mir-i-Arab, οι σκεπαστές θολωτές αγορές, το αγέρωχο κάστρο Ark…Αξεπέραστα στον χρόνο αρχιτεκτονήματα, μοναδικές μαρτυρίες της ιστορικής και θρησκευτικής κληρονομιάς μιας πληθωρικής Μπουχάρα.
   Πορεία για τη γαλάζια Σαμαρκάνδη. Τα λίγα πρατήρια καυσίμων της επικράτειας «σερβίρουν» μόνο 91-93 οκτάνια! Προβλήματα στην ομαλή λειτουργία της ΚΤΜ ευτυχώς δεν υπάρχουν! Η Σαμαρκάνδη, μια από τις υποβλητικότερες μεσαιωνικές πόλεις των ημερών μας, ξεκλειδώνει πρόθυμα τα μυστικά της στον δίτροχο οδοιπόρο του μεταξένιου δρόμου. Πέφτω με ορμή στην αγκαλιά της!
   Σήμα κατατεθέν της πρωτεύουσας του Ταμερλάνου, η πλατεία Rejastan. Οι τρεις μεγαλόπρεπες ιερατικές σχολές στο χώρο της πλατείας είναι εξαίσια δείγματα αρχιτεκτονικής αρμονίας και κομψότητας. Δεκάδες ακόμα βαθυγάλαζα μνημεία ισλαμικής αρχιτεκτονικής συμπληρώνουν τους θησαυρούς της μαγικής Σαμαρκάνδης.
Για μένα η Σαμαρκάνδη είναι ο τελικός προορισμός του μεταξένιου οδοιπορικού μου. Μια πόλη που έχει ταυτιστεί στα κύτταρα της ιστορικής μου μνήμης μ’ έναν μυθικό προορισμό, τον κατ’ εξοχήν σταθμό των εμπορικών καραβανιών του μεταξένιου δρόμου στην Κεντρική Ασία.